Sebzecilik ve Sebze Sulama Teknikleri

 

Sebzecilik ve Sebze Sulama Teknikleri


Sebzeler, bol vitamin ve mineral içermesi nedeniyle insanların iyi ve dengeli beslenmesinde önemli bir yer tutmaktadır. Ayrıca yurt dışına satılan tarım ürünleri içerisinde de sebzeler önemli bir paya sahiptir.


Sebze tarımında suyun ve sulamanın önemli bir yer tuttuğu tartışmasız bir gerçektir. Sebzelerin bünyesinde %80-95 oranında su bulunmaktadır. Sebzelerin çabuk büyümeleri, kısa sürede olgunlaşmaları ve hasat edilmelerinden dolayı, su tüketimleri diğer tarım ürünlerine göre daha fazladır. Hızlı büyüme ve gelişme için bol miktarda bitki besin maddesine ve suya ihtiyaçları vardır.

Ülkemizde yağışlar genellikle kış aylarında görülmektedir. Sebze yetiştiriciliği ise çoğunlukla sıcak yaz aylarında yapıldığından sulamasız bir sebze yetiştiriciliği de söz konusu değildir. Bu nedenle yağışların yetersiz ve zamansız olduğu yerlerde sebze yetiştiriciliğini ancak sulama ile birlikte yapmak gerekir.

Gübreler ile birlikte toprağa verilen bitki besin maddeleri suda eridikten sonra alınabilir duruma gelir. Daha sonra toprak suyu ile birlikte bitkilerin kökleri yardımı ile alınarak gövde, dal, yaprak ve meyvelere taşınırlar. Burada, çeşitli sebzelerin su istekleri, uygulanacak sulama yöntemleri ile sebzeleri sularken dikkat edilmesi gereken hususlar anlatılacaktır.

Son yıllarda sebze fideleri seralarda sağlıklı ortamlarda yetiştirilmekte ve üreticilerin kullanımına sunulmaktadır

SEBZE YETİŞTİRİCİLİĞİNDE KULLANILAN SULARIN ÖZELLİKLERİ


Sebze yetiştiriciliğinde sulamada kullanılacak sular belirli niteliklere sahip olmalıdır. Bu nitelikler şöyle sıralanmaktadır;

Sulamada kullanılacak olan sular havalandırılmış olmalıdır.

Bazı yeraltı sularının içerisinde, sebzelerin büyümelerini olumsuz etkileyen zararlı gazlar bulunabilmektedir. Bu nedenle bu tür yeraltı suları ile durgun halde bulunan göl ve gölet sularının bitkilere verilmeden önce iyice havalandırılması, içerisindeki zararlı gaz ve maddelerin uzaklaştırılması gerekir. Ayrıca bu havalandırma sırasında su, oksijen bakımından da zengin hale getirilir. Bitkiler iyi havalandırılmış, bol oksijen içeren sularla sulandıklarında daha hızlı büyür ve daha çok ürün verirler
.
Sulama suyu yeraltı kaynaklarından elde ediliyorsa bu havalandırma işlemi havuzlarda yapılmalıdır. Havuzlarda dinlendirilen soğuk sulama suyunun hem ısısı artar, hem de içindeki zararlı gazlar uçar. Açık sistem sulama yapılacaksa havuzların çıkış borularının önüne taş veya tahta parçası konulmak sureti ile suyun buralara çarptırılarak içerisine bol miktarda oksijen alması sağlanır.

Sulama suyu soğuk olmamalıdır

Soğuk sulama suyu toprağın ve bitki köklerinin sıcaklığını düşürür. Özellikle büyüme devresinde bitki kökleri, toprağın sıcak olmasını ister. Toprak sıcak olduğunda bitkiler, bitki besin maddelerini ve suyu en iyi şekilde alırlar. Bitki kök bölgesinde bulunan toprak sıcaklığının 25 derece civarında olması istenir. Çok derinden gelen yeraltı suları, göl ve göletlerde biriktirilen kar suları çok soğuk olduklarından, güneşte dinlendikten sonra sulamada kullanılmasında büyük yarar vardır.

Sulama suyunun içerisinde sebzelere zararlı madensel maddeler bulunmamalıdır.

Bütün sular belirli oranlarda çözünmüş maddeler içerirler. Özellikle akar sular doğada bulunan değişik toprak ve kayalar üzerinden akarken birçok madensel tuzları çözerek bünyelerine alırlar. Bünyelerine aldıkları bu madensel tuzların bazıları bitkilere faydalı olduğu halde bir çoğu da zararlıdır. Bu zararlı madensel tuzların su içerisindeki oranı bitkilere zarar vermeyecek miktarda olmalıdır. İçerisinde zararlı madde miktarı fazla olan sulama suyu sulamada kullanılmamalıdır. Sulamada kullanılan sular mutlaka tahlil ettirilmelidir.

Sulama suyu tuzlu ve sodalı olmamalıdır.

Bazı bölgelerde bulunan suların içerisindeki tuz miktarı oldukça yüksektir. İçerisinde tuz ve soda miktarı fazla suların kesinlikle sulamada kullanılmaması gerekir.
Tuz miktarı yüksek sularla sulama yapılmak zorunda kalındığında bu toprakları kışın bol su ile yıkamak gerekir. Aksi halde birkaç yıla kalmadan bu topraklarda tarım yapılamaz hale gelir.

SULAMA SUYUNUN SAĞLANDIĞI KAYNAKLAR

Sebze sulamasında en çok göl, gölet, nehir, yer altı ve yağmur suları kullanılmaktadır.
Yağmur suları: Kalite yönünden tarımda sulamaya en uygun olan sulardır. Temiz ve havalandırılmış oldukları gibi bünyelerinde zararlı tuzlarda bulunmaz. Sıcaklıkları çevre sıcaklığına yakın derecededir. Yağmur sularının içerisinde havadan aldıkları azot bulunur. Yağmurdan sonra sebzelerin hızlı büyümesi bu yüzdendir. Ancak istenilen zaman istenilen miktarda yağmur suyu bulmak mümkün değildir. Kışın yağan yağmur suları göl, gölet ve havuzlarda toplanıp yazın kullanılmalıdır.

Akar sular: Sebzecilikte akar su kaynağı olarak göl ve nehir suları kullanılır.

Göl suları: Yağmur ve kar sularının kapalı bir havzada toplanmasıyla meydana gelir. Toplandığı toprakların karakterine göre içerisinde bol miktarda erimiş madensel maddeler vardır. Uzun süre durgun kaldığından havasızdır. İçerisindeki tuz miktarı sulamaya elverişli ise havalandırılmak sureti ile sulamada kullanılır.

Nehir ve dere suları: Bu sular başlangıçta sulamaya uygunken akıp gittiği topraklardaki madensel tuzları bünyesine aldığından sebze yetiştiriciliğinde uygun olmayabilir. Bu sular hareketli oldukları için havalanmış ve güneş gördükleri içinde istenilen sıcaklıktadır.

Yeraltı Suları: Kuyu ve artezyen sularından oluşur. Havasız ve soğuk olurlar. Kullanılmadan önce havuzlarda dinlendirilmeleri gerekir

Sebzelerin sulanmasında çoğunlukla su kaynağı olarak bir akarsu kullanılmaktadır

SEBZELERDE KULLANILAN SULAMA YÖNTEMLERİ

Sebzelerin sulanmasında kullanılacak sulama yöntemi seçilirken mevcut su miktarı, sulanacak sebzenin cinsi, özellikleri, hastalıklara karşı dayanaklılığı ile sulamanın maliyeti ve ürünün ekonomik değeri dikkate alınmalıdır.

Daha önce sözü edilen su kaynakları ve sulama sularının özellikleri dikkate alınarak sebzelerin 
sulanmasında aşağıdaki yöntemler kullanılır;

Basınçlı sulama yöntemleri 
Yüzey Sulama Yöntemleri 

Sebze yetiştiriciliğinde kullanılan yüzey sulama yöntemleri üç sınıfa ayrılır. Bunlar;

Karık sulama yöntemi
Tava sulama yöntemi
Uzun tava sulama yöntemi

Yüzey sulama yöntemlerinde su toprağa yer çekiminden faydalanmak sureti ile verilir. Sulama giderleri daha azdır. Yüzey sulama yöntemlerinin uygulanabilmesi için arazinin mutlaka tesviye edilmesi gerekir.

Yüzey sulama yönteminde karık ve tava boyları iyi ayarlanmalıdır. Tava, karık ve masuraların boyuna ve toprak yapısına bağlı olarak ilk suyu alan kısımla, suyun son geldiği yer arasında mutlak bir farklılık doğmaktadır.

Toprağın meyli az, toprak çok geçirgen kumlu bir toprak ve arktan gelen su miktarı az ise karık ve tava boyları kısa tutulmalıdır. Toprağın meyli fazla, toprak ağır killi-tınlı bir yapıda ve arktan gelen su miktarı güçlü ise o zaman karık ve tava boyları uzun tutulabilir.

Tava Sulama Yöntemi

Bu yöntem ıspanak, maydanoz, nane, tere, dere otu gibi sık ekilen sebzelerde uygulanır.Tava büyüklüğü sebze çeşidine, toprak bünyesine ve mevcut su miktarına göre değişir. Tavalar 20-25 cm yükseklikteki seddelerle birbirinden ayrılır. Su ana arktan gelir, sıra ile tavaların ağzı açılarak tavalar sulanır. Eğer sebzeler büyümüş ise tava yüzeyindeki su iyice yükseklik kazanıncaya kadar tavaya su verilmeli, daha sonra su diğer tavalara çevrilmelidir.

Eğer tavadaki sebzeler yeni çimlenmiş ise su tavanın alt ucuna varınca tavanın ağzını kapatarak suyu diğer tavalara çevirmek gerekir. Bu sulama yönteminde daha fazla su kullanılır.
Tava sulamadan sonra toprak yüzeyi sıkışıp sertleşerek kaymak tabakası bağlar. Kökler bu sıkışmadan zarar görür, iyi gelişemez. Bu nedenle sulamadan sonra toprak tava geldiğinde, toprağa çapa yaparak kabartılmalı ve gevşetilmelidir. Böylece sıkışan ve havasız kalan kökler tekrar normal şartlara kavuşur. Toprak üstünde yayılı büyüyen hıyar ve domates meyvelerinin çamur olması nedeniyle pek kullanılması istenmeyen bir sulama şeklidir.

Karık Sulama Yöntemi

Tarla sebzeciliğinde en çok uygulanan sulama yöntemidir. Bu yöntemin uygulanabilmesi için sebzelerin sıraya ekilmesi gerekir. Sebzelere verilecek sıra arası mesafelere göre karık seddeleri hazırlanır. Sebzeler bu seddelerin tepesine yada yamaçlarına ekilir veya dikilirler. Su bu seddelerin arasındaki karıklara bırakılır. Sebzelerin kök boğazları su ile temas etmediği için bir çok hastalığın önüne geçilmiş olunur.

Sıra aralığı oldukça dar olan sebzelerin sulanmasında küçük karıklar kullanılır. Bunlara çizi adı verilir.Karık ve çiziler tarım alet ve makineleri ile kolayca açılabilirler. Suyun ayarlanması ve her bitkiye eşit ölçüde dağıtımı zordur. Bazen suyun fazla ve az gittiği yerler olur. Sonbahar ve ilkbahar aylarında topraklar gözenekleri uzun süre su ile dolu kalırsa zaten soğuk olan toprakta birde havasızlık eklenerek toprağın su alması durur. Bitki büyümesi yavaşlar. Bitkide kök hastalıkları artar. Kökler derine inemez, toprak yüzeyinde toplanırlar. Topraktaki besin maddelerinden yeterince yararlanamazlar.

Bu nedenle soğuk aylarda sulamayı uzun aralıklarla yapmak, karığın bir tarafına su vermek, diğer tarafını kuru bırakmak gerekir. Daha sonraki sulamada kuru bırakılan karığa su vermek, bu kez daha önce sulanan tarafı kuru bırakmak gerekir. Kök hastalığı olan yerlerde bu kural mutlaka uygulanmalıdır.

Tava sulamasına göre daha az su kullanımı, daha az kaymak yüzeyi oluşması ve meyvelerin çamura dokunmaması nedeni ile tercih edilen bir sulama yöntemidir.

Basınçlı Sulama Yöntemleri

Sebzelerin sulanmasında kullanılan basınçlı sulama yöntemleri üç grup altında toplanmaktadır. 

Bunlar;

Yağmurlama sulama
Mini yağmurlama sulama
Damla sulama 

Bu sulama yöntemleri içinde sebzeler için en uygun olan damla sulama yöntemidir.
Yağmurlama sulama yöntemi sebze sulamasında geniş kullanım alanı bulmaktadır.
Sebze sulamasında mini yağmurlama sisteminin kullanılması da son yıllarda artmaktadır.

ÖNEMLİ BAZI SEBZELERDE KULLANILAN SULAMA YÖNTEMLERİ

DOMATES 

Domateste sulama yöntemi olarak en çok damla ve karık sulama yöntemi uygulanır. Bu bitkinin sulanmasında damla sulama yöntemi en uygun yöntemdir. Damla sulama yönteminde hem sudan tasarruf sağlanır, hem de tarlada yabancı ot olmaz, toprak daha iyi havalanır. Ayrıca bitkilerin ihtiyacı olan bitki besin maddeleri sulama suyu ile daha kolay verilir. Böylece verimde önemli miktarda artış sağlanır. 

Bu yöntemde bitkinin dal, yaprak ve meyveleri doğrudan su ile temas etmediğinden bu bölümler çamur olmamaktadır. Ancak bu sistemin ilk yatırım maliyeti yüksek olduğundan, getirisi yüksek olan bitkilerde ve ekonomik gücü iyi olan çiftçilerimize önerilmektedir.

Karık sulama yöntemi de ucuz ve kolay bir yöntem olduğu için domates yeti
ştiriciliğinde en çok uygulanan yöntemlerden birisidir. Bu yöntemde sulama suyu karıklara verildiğinde, suyun taşarak karık sırtında bulunan bitkilerle temas etmemesine dikkat edilmelidir. 

Domates fidelerine dikim sırasında can suyu verilmelidir. Hava şartlarına göre fideler tam tutana kadar bir yada iki defa sulanmalı, topraktaki mevcut nem miktarı artırılmalıdır. Bu şekilde hem fidelerin tutması hem de bitkilerin daha iyi kök gelişimi sağlanmış olur.

Bitkilerde meyveler görülüp fındık veya ceviz büyüklüğüne gelene kadar mümkünse sulama yapılmamalıdır. Bu dönemde bir yada iki kez çapa ve boğaz doldurması yapılmak suretiyle bitkinin suya olan ihtiyacı azaltılmalıdır. Eğer havalar çok sıcak ve kurak gidiyor ise bu durumda azda olsa bitkilere su verilmelidir

İlk meyvelerin ceviz büyüklüğüne gelmesinden hasada kadar geçen sürede sulama oldukça önemlidir. Bölge ve iklim koşullarına göre değişmekle birlikte, damla sulama yönteminde 3 ila 7 günde bir, karık sulama yönteminde ise bir hafta veya iki hafta aralıklarla sulama yapılabilir.
Sulama sabah ve akşam serinliğinde yapılmalıdır. Havaların çok sıcak olduğu öğle saatlerinde zorunlu kalmadıkça sulama yapılmamalıdır. Bitkilerde her hasattan sonra bir sulama yapılması genel bir kuraldır. Meyvelerin gelişme dönemi içinde topraktaki su eksikliği ürün kaybına yol açmaktadır. Domateslerde düzensiz sulama meyvelerde çiçek burnu çürüklüğüne neden olur.
Domates bitkisinin su isteğini en kolay koltuklarından anlayabiliriz. Gövde ile yaprak aralarında çıkan koltuklar sabah saatlerinde parmağımızla büktüğümüzde kolay kırılıp kopuyorsa bitkinin su durumu iyi demektir. Koltuklar kolay kırılmıyor, bükülüyorsa bitkiler sulamaya gelmiş demektir. Zaman geçirilmeden derhal sulama yapılmalıdır. Domates bitkisi aşırı nemli ve çok ıslak toprakları da sevmez. Bu nedenle domates yetiştiriciliğinde topraklar çok kuru ve çok ıslak olmamalıdır.

BİBER

Biber yetiştiriciliğinde en iyi sulama yöntemi damla sulama yöntemidir. Damla sulama yönteminde bitkilerin kök boğazları su ile doğrudan temas etmedikleri için bir çok hastalığın önüne geçilir. Damla sulama yöntemi olmayan yerlerde Karık sulama yöntemi tercih edilmelidir. 

Bitkiler karık sırtlarının tam ortasına dikilmelidir. Sulama suyu hiçbir zaman bitkilerin kök boğazı ve gövdesine temas etmemelidir. Sulama sırasında buna dikkat edilerek karıklara aşırı su verilmemelidir. Sulama suyunun akış hızı az, sulama süresi uzun olmalıdır.

Biber bitkisi suyu çok sever. Bu nedenle az su verildiği zaman bitkide birçok olumsuzluklar ortaya çıkar. Aşırı sulamadan ve çok ıslak topraklardan da hoşlanmaz. Biber yetiştiriciliğinde düzenli sulama çok önemli olduğu için sulamaya çok dikkat edilmelidir. Biber büyüme ve çiçeklenme döneminde susuzluğa karşı aşırı hassas olup, bu dönemler ile meyvelerin gelişme döneminde su isteği fazla olmaktadır. Bu dönemlerde bitki susuz bırakılmamalıdır.

Biber fidelerine dikim esnasında can suyu verilmelidir. İlk meyveler görülünceye kadarki 10-15 günlük sürede sulamadan kaçınılmalı, bitkinin kök gelişimine izin verilmelidir. Çiçeklenme döneminde aşırı sulamadan kaçınılmalıdır. Çiçeklenme döneminde verilen fazla su çiçek dökülmesine sebep olur. Hasat başladığı zaman bitkinin su isteği azalır.

Biber bitkisinde sulama zamanını bitkideki değişime bakarak anlamak mümkündür. Biberde sulama zamanı geldiğinde bitkinin gövde rengi koyulaşır ve siyah ile mor arası bir renk alır. Dal uçlarındaki parlaklık kaybolur, soluk bir renk alır. Ayrıca bitkinin yaprakları küçük kalır ve bitkide çalılaşma denilen dallanma artar.

Damla sulama yapılan yerlerde 3 ila 5 günde bir, karık sulama yapılan yerlerde ise 7 ile 10 günde bir düzenli sulama yapılmalıdır.

PATLICAN

Patlıcan bitkisi damla ve karık sulama yöntemi ile sulanır. Patlıcan fideleri tutuncaya kadar birkaç defa can suyu verilmelidir. Bundan sonra fidelerin büyümesi sırasında yaklaşık 15-20 gün süreyle su verilmez. Bu sürede 2-3 defa çapa yapmak hem bitki kök gelişimini arttırarak bitkinin daha iyi büyümesini sağlar, hem de bitkinin suya ihtiyacını azaltır.

Patlıcan bitkisi suyu çok sever. Toprağın çok kuru ve çok ıslak olmasını istemez. Bitki üzerinde ilk meyveler görülünceye kadar sulama yapılmaz. Açan çiçeklerin meyve bağlaması için verilen suyu azaltmak gerekir.

Çiçeklenme döneminde verilecek fazla su çiçeklerin dökülmesine neden olur. İlk meyveler görülmeye başladıktan sonra bitkinin durumuna göre belirli aralıklarla su verilmelidir. Patlıcan yetişme devresinde 7-8 günde bir sulanmalıdır. Az su verildiğinde gelişme yavaşlar, verim düşer ve meyvelerde acılık başlar. Ayrıca patlıcanda her hasattan sonra mutlaka sulama yapılmalıdır.

HIYAR

Hıyar yetiştiriciliğinde en uygun sulama yöntemi damla sulama yöntemidir. Damla sulama ile yetiştirilen hıyar bitkisinden daha fazla ürün alınır. Damla sulama yapılamayan durumlarda karık sulama yöntemi seçilmeli ve bitki karıkların tam tepesine dikilmelidir.

Fideler dikildikten sonra hava şartlarına göre bir veya iki defa can suyu verilmelidir. Hıyar bitkisi de suyu çok seven bir bitkidir. Bu nedenle toprak daima nemli olmalıdır. İlk meyveler görülünceye kadar havanın çok kurak gitmesi durumunda fazla olmamak koşuluyla 1 – 2 defa sulama yapılmalıdır.

Hıyar bitkisi susuz kaldığı zaman meyvelerde acılaşma görülür. Bitkinin gövde ve yapraklarında tüylülük artar ve yapraklar küçülür. Hıyar bitkisinde sulama açısından en kritik dönem çiçeklerin görüldüğü ve ilk meyvelerin bağlandığı dönemdir. Bu dönemde verilen fazla su çiçeklerin dökülmesine, küçük meyvelerin sararıp, boğulmasına neden olur. 

Meyveler bitki üzerinde görülmeye başlandıktan sonra hıyar bitkisi 2–3 günde bir sulanmalı, her hasattan sonra mutlaka sulama yapılmalıdır. Hıyar yetiştiriciliğinde sulama düzenli olmalıdır. Düzensiz sulamalarda hıyar meyvelerinde şekil bozukluğu meydana gelir. Sabah saatlerinde iri yapraklarda pörsüme görülmesi ve yaprakların aşağı doğru sarkması sulama zamanının geldiğinin bir belirtisidir.

KABAK

Kabak yetiştiriciliğinde en iyi sulama yöntemi damla sulamadır. Damla sulama yapılmayan yerlerde karık sulama yöntemi uygulanmalıdır. Bitkiler karık sırtlarının tam tepesine dikilmelidir. İlk meyveler görülünceye kadar kabaklara su vermekten kaçınılmalıdır. Hava şartlarının çok sıcak ve kurak gitmesi halinde bu dönemde fazla olmamak koşuluyla bir-iki su verilebilir.
İlk meyveler bağlandıktan sonra kabak bitkisine 2 ila 4 günde bir her hasattan sonra bol su verilmelidir. Pratik olarak kabak bitkisinde susuzluğun belirtisi sabah ve akşam saatlerinde yaprakların pörsümesi ve aşağı doğru sarkmalarıdır. Bu duruma gelmeden bitki sulanmalıdır.

KARPUZ

Karpuz bitkisinin sulanmasında, damla sulama, yağmurlama sulama ve karık sulama yöntemleri uygulanabilir. Karpuz bitkisinin çimlenme ve çıkış dönemlerinde toprakta nem eksikliği olmamalıdır. Karpuzun en fazla su istediği dönem çiçeklenme ve meyve oluşum dönemleridir. Karpuz, gelişme döneminde toprakta fazla su olmamasını ister.

Karpuzda olgunlaşma dönemine girilince sulama yapılmamalıdır. Bu dönemde karpuza su verilmediğinde verimde azalma olmaz, meyvelerin kalitesi yükselir. Hasattan 2-3 hafta önce sulamaya kesinlikle son verilmelidir.

KAVUN

Kavun yetiştiriciliğinde en uygun sulama yöntemi karık ve damla sulama yöntemidir. Damla sulama yöntemi hafif bünyeli topraklarda tercih edilmelidir. Kavun’un su isteği de karpuza benzer. En fazla su tüketimi çiçeklenme ve meyve bağlama dönemindedir. Bu dönemde sulama iyi yapılmalıdır.

Gelişme döneminde kavun bitkisi fazla sudan hoşlanmaz. Bu dönemde toprakta fazla nem olmamalıdır. Olgunlaşma döneminde kesinlikle sulama yapılmaz. Ülkemizin bir çok yöresinde hiç sulama yapmadan kavun yetiştirilebilir. Sulama, verimi ve bitki başına düşen meyve ağırlığını artırmaktadır.

FASULYE

Fasulye tarımında karık ve damla sulama yöntemi en uygun sulama yöntemleridir. Tava ve yağmurlama sulama yöntemi ile fasulye sulanabilir. Ancak tava sulama yönteminde bitki kök bölgesi ıslatıldığı, yağmurlama sulama yönteminde ise yapraklar ıslatıldığı için birçok hastalık ortaya çıkabilir. Bu nedenle bu iki sulama yönteminden kaçınmak gerekir.

Ekimden önce toprak nemi az ise toprak önce sulanmalı daha sonra ekim yapılmalıdır. Bu şekilde fasulyenin tamamı çimlenir ve toprak yüzüne çıkış tam olur. Bitkiler 10-15 cm boylanınca havaların sıcak ve kurak gitmesi durumunda hafif sulama yapılmalıdır. Bu sulamadan 15-20 gün sonra ikinci hafif sulama yapılabilir.

Çimlenme başlangıcından hasada kadar geçen dönemde ise 7-12 gün ara ile sulamalıdır. Bu dönemde bitki susuz kalırsa çiçek sayısı azalır, baklalar küçük ve kalitesiz olur.

Taze fasulye yetiştiriciliğinde sulamaya son döneme kadar devam edilir. Kuru fasulye yetiştiriciliğinde ise hasattan 20-25 gün önce sulamaya son verilmelidir. Pratik olarak bitkinin su istekleri yaprakların açık yeşil renkten, koyu mavi – yeşil renge dönüşümü ile anlaşılır. Ayrıca taze fasulye hasat döneminde her toplamadan sonra sulanmalıdır.

Yaygın olarak yüzey sulama yöntemleri ile sulanan fasulye son yıllarda damla sulama yöntemi ile sulanmaktadır.

BEZELYE

Bezelye yetiştiriciliğinde en uygun sulama yöntemi karık sulama ile damla sulama yöntemleridir. Bezelyenin sulanmasında Tava sulama ve yağmurlama sulama yöntemi uygulandığında, bitki kök boğazı ve yaprakları ıslandığı için birçok hastalık ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle tava ve yağmurlama sulama yöntemlerinden kaçınılmalıdır. 

Bezelye bitkisi kuraklığa dayanıklı değildir. Yetişme döneminde yeterli ve düzenli sulama suyu ister. Çiçeklenme döneminde bitki kesinlikle susuz bırakılmamalı 10-15 gün ara ile düzenli olarak sulanmalıdır. Toprakta yeterli su olması durumunda bakla ve dane sayısı artmaktadır. Hasattan 3-5 gün önce yapılacak sulama verimi artırır.

PATATES 

Patateste en uygun sulama yöntemi yağmurlama sulama yöntemidir. Yağmurlama sulamanın yapılamadığı durumlarda karık sulama yöntemi uygulanmalıdır. Patateste ilk sulama bitki çıkışı ile yumrular meydana gelme devresinde yapılmalıdır. İlk sulamadan 20-25 gün sonra yumrular fındık büyüklüğüne geldiği dönemde ikinci sulama yapılır. Üçüncü ve dördüncü sulama 15-20 gün ara ile yapılır. Hasattan 7 ila 10 gün önce sulamaya son verilmelidir.

Patatesin suya en çok ihtiyaç duyduğu dönem yaklaşık olarak çiçeklenmeden 20 gün önceden, yumru yapmaya başladığı zamana kadar geçen dönemdir. Yeterli ve düzenli sulama yapılmadığı taktirde patateste verim düşer, yumrularda meme ve çatlaklar meydana gelir. Ayrıca yumru içinde kararmalar ve boşluklar oluşur.

Patatesin sulanmasında karık sulama yöntemi kullanıldığı gibi yağmurlama sulama yöntemi de yaygın olarak kullanılmaktadır.

ISPANAK

Ispanak bitkisinin sulanmasında tava sulama, karık sulama ve yağmurlama sulama yöntemlerinden birisi kullanılabilir. Yüzlek köklü olması nedeni ile başlangıçta toprak neminin normal olması istenir. Hasat dönemine doğru bol miktarda su ister. Bu nedenle hava koşulları göz önüne alınarak haftada 1 yada 2 defa sulama yapılmalıdır.

MARUL

Marulun sulan
masında karık sulama yöntemi ile yağmurlama sulama yöntemi en uygun sulama yöntemidir. Marul yüzlek köklü bir bitki olduğu için toprak neminin normal ve düzenli olması istenir. Olgunlaşma döneminde fazla sulamalar baş açılmasına sebep olur. Bu nedenle olgunlaşma döneminde fazla sulama yapılmamalıdır.

BROKOLİ

Brokoli yetiştiriciliğinde en çok karık sulama yöntemi ile yağmurlama sulama yöntemi uygulanmaktadır. Yüzlek bir bitki olduğu için nemli topraklardan hoşlanır ve toprak neminin düzenli olmasını ister. Sulama aksatılmadan düzenli olarak yapılmalıdır.

LAHANA

Lahanada en iyi sulama yöntemi karık, yağmurlama ve damla sulama yöntemidir. Tava ve uzun tava sulama yöntemlerinden kaçınılmalıdır. Yüzlek köklü bir bitki olan lahana, toprakta aynı düzeyde ve fazlaca nem olmasını ister. Bu nedenle baş oluşumu ve olgunlaşma döneminde yapılan düzenli sulama, başların büyük olmasını ve fazla mahsul alınmasını sağlar.


Lahana yetiştiriciliğinde damla sulama yönteminin kullanımı artmaktadır.


Olgunlaşma devresinde düzensiz sulama başların çatlamasına neden olur. Bu nedenle buna dikkat edilmeli ve sulama aralığı uzun olmamalıdır.

KARNABAHAR

Karnabaharın sulanmasında yağmurlama sulama ile karık sulama yöntemi tercih edilmelidir. Karnabahar yüzlek köklü olduğu için toprakta aynı düzeyde normal nem ister. Sulama düzenli olarak yapılmalıdır.

ENGİNAR

Enginar yetiştiriciliğinde, karık sulama, yağmurlama sulama ve damla sulama yöntemlerinden birisi uygulanır. Kışın yetiştirilen bir bitki olması nedeni ile kış yağışları yeterli gelmektedir. Yağışların yetersiz olduğu dönemlerde de sulama yapılmalıdır.


Enginarın kök sistemi suya karşı çok hassas olduğu için fazla sulamadan kaçınılmalıdır. Fazla su bitki köklerini çürütür. Hasat döneminde yağışlar yetersiz ise mutlaka sulanmalıdır. Susuzluk hem baş ağırlığını, hem kaliteyi düşürür. Başların çabuk sertleşmesine neden olur.

HAVUÇ

Karık ve yağmurlama sulama sistemleri havuç için en uygun sulama yöntemleridir. Tava sulama sistemi de uygulanabilir. Havuç bitkisi gelişme dönemi boyunca suya fazlaca ihtiyaç duyar. Gelişme döneminde hava şartları da göz önüne alınarak 7 ila 14 günde bir sulanmalıdır. Killi topraklarda fazla su köklerin çürümesine neden olur. Az su ise biçimsiz ve zayıf kök oluşumuna neden olur.

SEBZELERİN SULANMASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

Her bitkinin sulanmasında olduğu gibi sebzelerin sulanmasında dikkat edilmesi gereken bazı hususlar vardır. Bunlar;
 Sebze tohumlarının çimlenmesi için toprakta mutlaka nem olmalıdır. Kuruya ekim yapılıp, sonra sulama yapılması tohumların çürümesini hızlandırır.
 Fidelerin dikimi sırasında mutlaka can suyu verilmelidir. Havalar çok kurak ve sıcak gidiyorsa az olmak koşulu ile 1-2 defa sulama yapılabilir.
 Sebze tohum ve fidelerine uygulanan çimlenme ve can suyu uygulamaları hariç tutulursa, ilk sulamaya gün dönümünden sonra başlanmalıdır.
 Sebzeler meyve bağlayıncaya kadar sulamadan kaçınılmalıdır.
 Can suyundan sonra en az iki defa çapa ve boğaz doldurması yapılmak sureti ile bitkinin su ihtiyacı azaltılmalıdır.
 Çiçeklenme döneminde bol su sebzelerde çiçek silkmesine sebep olur, meyve bağlama azalır ve verim düşer.
 Sebzeler düzenli ve yeterli sulamadan hoşlanır.
 Kaba yapılı kumlu topraklar daha sık ve bol sulanmalıdır. Ağır bünyeli killi topraklarda ise sulama aralığı daha fazla olduğu için daha seyrek ve az su verilmelidir.
 Sığ köklü bitkiler derin köklü bitkilerden daha sık sulanmalıdır.
 Sulamalar havaların serin olduğu sabah ve akşam saatlerinde yapılmalıdır.
 Sebzelerde genellikle en iyi sulama sistemi damla sulama yöntemidir.
 Damla sulama uygulanmayan yerlerde sebzeler genellikle sıraya ekildiği için karık usulü sulama önerilir.
 Su hiçbir zaman karık seddeleri üzerine çıkıp bitki gövde ve kök boğazına değmemelidir.
 Düzensiz ve yetersiz sulama, sebzelerin ufak kalmasına, acılaşmasına ve yarılmasına neden olur.
 Az ve seyrek sulama, sebzelerin yeterli gelişmesine engel olduğu gibi hıyar ile patlıcanda acılaşma meydana getirir.
 Az su verildiği zaman bitki kökleri derinlere inemez.
 Yetersiz sulamada bitkilerin büyümesi yavaşlar, yaprakların ve bitkinin rengi soluk ve donuk renk alır. Sabahın erken saatlerinde yapraklar pörsür.
 Aşırı sulama besin maddelerini kök bölgesinden uzaklaştırır.
Sebzecilik ve Sebze Sulama Teknikleri 4.5 5 Özgür Umutlu Sebzecilik ve Sebze Sulama Teknikleri Sebzeler, bol vitamin ve mineral içermesi nedeniyle insanların iyi ve dengeli beslenmesinde önem...


Hiç yorum yok:

Copyright © Yemek Tarifleri ve Hobi. All Rights Reserved